Wie wij zijn

Het beheer en de exploitatie van het Natuur- en Milieucentrum De IJzeren Man is in handen van het bestuur Stichting Natuur- en Milieueducatie.
Dit bestuur bestaat uit 6 personen die onbezoldigd en vanuit hun specifieke deskundigheid invulling geven aan de verschillende taken met betrekking tot het beleid van de stichting.
Het bestuur wordt op dit moment gevormd door Pim Sluijter, voorzitter, Jan Rutjens, penningmeester, Gerard Schreurs, secretaris, Henk Gielis, Karel Pacilly en Huub Boonen. Het bestuur vergadert maandelijks.

Doelstelling, visie en middelen voor het meerjarenbeleid van de stichting staan beschreven in het beleidsplan.

Klik op deze link om het Beleidsplan 2016-2020 van Stichting Natuur- en Milieu-educatie te bekijken.

Inleiding

Jaarprogramma 2017
Natuur- en Milieucentrum De IJzeren Man

Het Natuur- en Milieucentrum De IJzeren Man is een stichtingsvorm onder de naam Stichting Natuur- en Milieu-Educatie (stichting).
De doelstelling van deze stichting is het vergroten van kennis en inzicht in de natuur en het milieu door middel van leerprocessen en andere vormen van informatieoverdracht; samengevat in de begrippen educatie, informatie en communicatie. Daarmee proberen we zoveel mogelijk mensen te overtuigen van het belang van een natuurvriendelijk bewustzijn en een duurzame samenleving.

Dit jaarprogramma is gebaseerd op de beleidslijnen zoals beschreven in het beleidsplan “Samen duurzaam leren en leven 2016-2020”. Daarin ligt de nadruk op het betrekken van jongeren en volwassen bij actuele toekomstgerichte onderwerpen die vragen
om actie en handeling, die in een breder perspectief worden behandeld en die bijdragen aan duurzame keuzes.

De uitvoering van dit jaarprogramma is mogelijk dankzij financiële bijdrage van de gemeente Weert en enkele sponsors.
De activiteiten worden gecoördineerd en uitgevoerd door twee parttime werknemers (totaal 1,1 fte) vanuit het Natuur- en Milieucentrum De IJzeren Man (NMC).
De coördinator werkt voor 0,6 fte en de educatief medewerkster voor 0,5 fte.
Bij hun werk worden zij ondersteund door ongeveer 90 vrijwilligers.
Het gebouw wordt beheerd door een beheerder, gedetacheerd vanuit Risse Groep.

De stichting biedt de lokale groene organisaties de mogelijkheid om gebruik te maken van de ruimtes die het NMC heeft.

De activiteiten in dit jaarprogramma zijn onderverdeeld in: 1. Knooppunt duurzaamheidseducatie
2. Toegangspoort Kempen B̴ roek
3. Educatie onderwijs en algemeen publiek

1. Knooppunt duurzaamheidseducatie

Het NMC is vanaf 2016 knooppunt duurzaamheidseducatie. Dit houdt in dat er samenwerking wordt georganiseerd tussen overheid, organisaties, ondernemers en onderwijs om zo tot een breed draagvlak voor educatieve programma’s rondom duurzaamheid te komen. Al deze partijen komen in het centrum om zoveel mogelijk een gezamenlijke invulling te geven aan duurzaamheidseducatie.

De manier waarop dit in 2017 wordt uitgevoerd, wordt hieronder beschreven.

Samenwerking met overheid
De stichting probeert zoveel mogelijk aan te sluiten bij de beleidsplannen en activiteiten van de gemeente Weert.
De bestuurders en ambtenaren van de gemeente Weert worden daarom zo goed mogelijk betrokken bij de opzet en invulling van het programma. Lokale bestuurders worden uitgenodigd bij het radioprogramma Puur Natuur en bij de start van verschillende publieksactiviteiten.
Met de verschillende contactambtenaren wordt regelmatig overleg gevoerd rondom de educatieve invulling van de thema’s groen, afval, duurzaamheid (energie).
Hetzelfde geldt voor de plaatsing van het Watertappunt en een oplaadpunt voor elektrische fietsen.
Ook vindt overleg plaats met de projectcoördinator van de provinciale subsidieregeling DuurzaamDoor. Vorig jaar is een opzet gemaakt voor een structuur om te komen tot een duurzaamheidsknooppunt en zijn verschillende lesmaterialen voor het voorbereidende beroepsonderwijs ontwikkeld en uitgevoerd. Het is op dit moment niet bekend of deze regeling wordt gecontinueerd en we wederom gebruik kunnen maken hiervan.
De educatief medewerkster maakt ook dit jaar deel uit van de werkgroep Bijen in Groen Weert. Deze werkgroep is geïnitieerd door de gemeente samen met de Imkervereniging St. Ambrosius.
Voor dit jaar willen we de samenwerking sterker maken door meer contactmomenten met de betrokken ambtenaren rondom de invulling van projecten over zwerfafval, natuur en landschap en water in de stad.

Samenwerking met organisaties
De stichting tracht haar doelen te bereiken door middel van het beheren en exploiteren van een daartoe functioneel gebouw gelegen in het natuurgebied De IJzeren Man. Dit jaar wordt de ingang, ontvangstruimte en aaigang heringericht met de stijl van Kempen Broek De volgende tien groene organisaties maken gebruik hiervan: IVN Weert eo, Geologische Vereniging Mente et Malleo, Groen Weert, WeertEnergie, Herenboeren Weerterland, Imkervereniging St. Ambrosius, Vereniging Natuurmonumenten, Stichting Limburgs Landschap, Waterschap Limburg en Stichting Natuur- en Milieueducatie.
Zij gebruiken de verschillende faciliteiten die het NMC biedt voor informatieverstrekking (folders, website), exposities, workshops, cursussen en vergadering. Ook helpen zij mee
bij de invulling van educatieve activiteiten. Daartoe zijn met deze organisaties gebruiksovereenkomsten afgesloten. Als tegenprestatie verzorgen deze organisaties minimaal een publieksactiviteit.
De besturen van de lokale groene organisaties worden jaarlijks door het bestuur van de stichting uitgenodigd voor een persoonlijke ontmoeting en afstemming van de activiteiten. De coördinator organiseert jaarlijks een plenair overleg met vertegenwoordigers van alle betrokken organisaties over de invulling van de educatieve activiteiten. Verder maakt de coördinator deel uit van het maandelijkse Gidsenoverleg, geïnitieerd door IVN Weert eo.

Vrijwel dagelijks wordt met de direct betrokkenen van deze groene organisaties het gebruik van het gebouw en de invulling van educatieve activiteiten afgestemd.
Met de Stichting Zintuigenpark worden de mogelijkheden over een educatieve invulling van het Zintuigenpark, in de vorm van een eiland proeven in onze tuin, besproken.

Met het bezoekerscentrum De Pelen wordt de samenwerking verder uitgebouwd om zo te komen tot meerdere activiteiten rondom water in de natuur en de bebouwde kom.

Samenwerking met ondernemers
De coördinator woont regelmatig de thema- en netwerkbijeenkomsten van MakeTechPlatform en Keyport 2020 bij. Verder onderhoudt zij contact met Moonen Packaging en Funeix te Weert en Nyrstar Budel ten behoeve van lezingen, tentoonstellingen en bedrijfsbezoeken door vrijwilligers.
Met de Centrale Zandwinning Weert worden de mogelijkheden voor educatieve ondersteuning vanuit dit bedrijf besproken.
Het NMC is onderdeel van het Samenwerkingsverband De IJzeren Man. De educatief medewerkster en de voorzitter van de stichting wonen de vergaderingen van dit verband bij. In dit overleg maakt men afspraken over de promotie van het IJzeren Man gebied. Dit jaar zijn dat de invulling van de Open Dag op 9 april 2017, de inrichting van de parkeerplaats en de aanpassing van de website www.ijzerenmanweert.nl.
Zaken die het beheer en onderhoud van het IJzeren Man gebied betreffen worden kortgesloten met Bosgroep Zuid Nederland.

Samenwerking met onderwijs
Om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de wensen van scholen met betrekking tot de invulling van natuur- en duurzaamheidseducatie is er veel en intensief contact met
alle vormen van onderwijs: basis-, voortgezet en beroepsonderwijs. Alle basisscholen ontvangen ook dit jaar het Natuurmenu: een overzicht van de educatieve activiteiten voor het komend schooljaar. Met het voortgezet onderwijs in Weert (Philips van Horne, Kwadrant, Het College) en de Koalaschool wordt ook dit jaar een nieuw lesprogramma opgesteld en uitgevoerd. Hetzelfde geldt voor de Fontys Pabo en Opleiding docent aardrijkskunde. Verder worden er 2 stageplaatsen gecreëerd voor het beroepsonderwijs. Voor de vrijwilligers worden dit jaar scholingsbijeenkomsten over de vernieuwde werkvormen van onderzoekend en ontdekkend leren georganiseerd.
De vrijwilligers worden dit jaar ook bijgeschoold over het waterpeilbeheer. Dat wordt uitgevoerd door het Waterschap Limburg.

2. Toegangspoort Kempen~Broek

Het NMC is aangewezen als Hoofdtoegangspoort van het Grenspark Kempen B̴ roek. Het Grenspark Kempen ̴Broek is een 25.000 ha groot grensoverschrijdend landschap dat zich uitstrekt over de gemeenten Cranendonck, Weert, Nederweert, Bocholt, Bree, Kinrooi en Maaseik.

De ambitie voor het grenspark is om opgenomen te worden op de Unescolijst Mens en Biosfeer. Dat zou voor het centrum nog meer bekendheid en bezoekers kunnen opleveren.

Regelmatig wordt overleg gevoerd met Regionaal Landschap Kempen en Maasland over
de invulling van onze taak om dit gebied en het duurzaam toerisme meer bekendheid te geven.
Dit jaar wordt een deel van het NMC (ingang, balie en aaigang) heringericht zodat het voor de bezoeker goed herkenbaar en toegankelijk is als informatiepunt van dit mooie grenspark Kempen ̴Broek en waar vanuit diverse recreatieve route beginnen. Door de herinrichting is de informatie over dit gebied voor de bezoekers goed inzichtelijk en krijgen ze een beter beeld van het belang van dit grensoverschrijdend gebied.

In het NMC zullen de verschillende wandel-, fiets- en ruiterkaarten goed zichtbaar zijn. Hetzelfde geldt voor de publieksactiviteiten in de regio op de nieuwe informatiewand. Bij de geplande interacties in de aaigang komt de nadruk te liggen op het ervaren en beleven van de verschillende biotopen, de kenmerkende diersoorten en de ontstaansgeschiedenis van het IJzeren Man gebied.

Voor de vrijwilligers die in het weekend baliedienst uitvoeren worden enkele informatieve bijeenkomsten over deze aanpassingen georganiseerd. Er wordt samenwerking gezocht met de gemeente Bree en Mariahof over het uitwisselen van ervaringen en de invulling van tijdelijke tentoonstellingen. Verder zal aan het Regionaal Landschap Kempen en Maasland de mogelijkheid worden aangeboden om als gebruiker te worden opgenomen in ons netwerk.

3. Educatie

Onderwijs
Basisonderwijs
De basisscholen uit Weert en omgeving ontvangen de brochure “Natuurmenu 2017-2018” met een volledig overzicht van het aanbod. Hierin worden de natuurleerpaden voor de verschillende groepen in het IJzeren Man gebied en de leskisten voor gebruik op school aangeboden. Deze staan ook vermeld op de website www.nmcweert/basisonderwijs.nl. Verder kunnen de basisscholen dit jaar deelnemen aan het nieuwe lesprogramma Kringloopcircuit. Dit is ontwikkeld in samenwerking met enkele bedrijven, de vrijwilligers van het NMC en professionals van het Regionaal Instituut voor Cultuur en Kunst. Het bestaat uit ontdekkende, onderzoekende en ontwerpende opdrachten en workshops rondom afval en voedsel.
De educatieve activiteiten in en rondom het NMC worden begeleid door de vrijwilligers van het NMC. Vooral IVN Weert eo is hierin zeer actief.
De educatief medewerkster verzorgt op verzoek gastlessen op school en in en rond het NMC. Zij verzorgt ook de naschoolse arrangementen van Het Dal en de buitenschoolse activiteiten voor de leerlingen van groep 7.
Daarnaast honoreren we vele vragen van scholen die in de loop van het schooljaar worden gesteld. De aanvragen zijn vooraf moeilijk in te plannen omdat de scholen het lesprogramma voor het komend schooljaar nog niet gereed hebben.
Met basisschool Het Dal wordt het project Groene Zomerschool voorbereid en georganiseerd. Dit vindt plaats in de laatste week van de zomervakantie en leert leerlingen van groep 6 en 7 taal, rekenen en wereldoriëntatie in de natuur. Dit jaar zal middels een promotiefilm gepoogd worden dit project uit te bouwen naar andere scholen uit Weert.
Het project wordt extern gefinancierd door de deelnemende scholen en sponsorbijdragen. Het centrum zal de Boomfeestdag ondersteunen en zorg dragen voor een educatief programma. Hetzelfde geldt voor het project Bijen in Groen Weert.

Voor het voortgezet onderwijs worden elk jaar door de coördinator in overleg met de docenten nieuwe lesprogramma’s samengesteld. Bij de uitvoering van deze programma’s zijn niet alleen de docenten maar ook de vrijwilligers van het NMC betrokken.
Dit jaar worden voor alle 1e en 2e jaars leerlingen van de Philips van Horne Scholengemeenschap de Milieu Actie Dagen in en rondom het NMC georganiseerd, in de maanden juni, respectievelijk september 2017. Dit lesprogramma wordt ook in het Engels uitgevoerd voor het tweetalig onderwijs tijdens het uitwisselingsproject Comenius met een school uit Roemenië.

Met docenten van Het College Weert wordt op 28 en 29 maart een programma rondom water vanuit het nieuwe onderwijsconcept Koers opgezet en ingevuld.
Voor Het Kwadrant staan de vorig jaar ontwikkelde lessen rondom duurzaamheid en kringlopen voor alle 1e en 2e jaars leerlingen op het programma in de maanden juni en oktober 2017.

De 1e jaars leerlingen van het Citaverde College zullen dit jaar onderzoek verrichten naar het educatief gebruik van de tuin van het NMC.

Studenten van het beroepsonderwijs Fontys Lerarenopleiding Aardrijkskunde kunnen gebruik maken van specifieke lesprogramma’s over het landschap en de kenmerken en het ontstaan van de verschillende biotopen. Voor de Nieuwste Pabo Fontys worden workshops natuur & techniek georganiseerd. Daarnaast biedt het NMC structureel stageplekken aan. Daarvan maken de Gilde Opleiding, HAS, Stoas, Helicon, De Rooi Pannen en MBO Citaverde gebruik.

Algemeen publiek
De organisaties die structureel gebruik maken van het gebouw, verzorgen ook educatieve publieksactiviteiten.
Op vrijwel elke derde zondagmiddag van de maand wordt een themamiddag voor het gezin georganiseerd. Dit jaar staan de volgende activiteiten op het programma: excursies, tuinvogeltelling, knutselen met afval, foodwalk, slootjesdag, fietstochten, imkerdag, geologendag en bonsai.
Op elke derde zondagochtend in de maand wordt vanuit het NMC het lokale radioprogramma PuurNatuur rechtstreeks uitgezonden. De interviews van dit programma geven de luisteraars inzicht in de recente ontwikkelingen in de natuur en het milieu.
Elke tweede dinsdagavond in de maand (niet in de zomer) wordt een lezing georganiseerd. De thema’s zijn: circulaire economie, Kempen ̴Broek, Sarsven en de Banen, Bijen, Speelnatuur, Voedselbossen.
Elke drie maanden wordt een nieuwe tentoonstelling geplaatst. Dit jaar rondom de thema’s afval, oude schoolplaten, plaattektoniek. De tentoonstelling Afval? Wie zegt dat? is samengesteld dankzij bijdrages van de kunstenaar Judith Ernst, Moonen Packaging, Van Houtum en Rockwool.
In het voorjaar organiseert het IVN Weert eo een Vogelcursus en in het najaar organiseert Groen Weert samen met IVN Weert eo een Bomencursus.
De Imkervereniging St. Ambrosius organiseert een imkercursus en in het voorjaar een maandelijks Imkercafé voor haar leden.
Het NMC organiseert dit jaar de educatieve invulling van de Boomfeestdag en de Modderdag. Verder worden onze activiteiten zo goed mogelijk afgestemd met de gemeentelijke acties van Heerlijk Weert.

Voor de promotie van publieksactiviteiten wordt regelmatig overleg gevoerd met VVV Weert en VVV Midden-Limburg. De ingang van het NMC wordt dit jaar voorzien van een digitale informatiezuil van VVV Midden-Limburg.

Rondom het centrum ligt een informatieve, waterrijke en insectenvriendelijke planten- en stenentuin. Dit jaar zal naast het onlangs aangelegd insectenhotel een informatiebord over het belang van bijen komen.
In de tuin ligt een mooie en goed toegankelijke bijenhal waar het bijenleven zichtbaar is. Deze bijenhal is elke zondagmiddag in de maanden april – oktober open waarbij leden van de Imkervereniging St. Ambrosius uitleg verzorgen.

Het onderhoud van de bijenhal en de tuinen is in handen van vrijwilligers.
In overleg met de stichting Zintuigenpark wordt bekeken of er mogelijkheden zijn de tuin rolstoelvriendelijk in te richten en op welke manier ook de ervaring van het ruiken en proeven door mensen met een beperking kan worden gestimuleerd.
Met enkele ambtenaren van de gemeente worden afspraken gemaakt over de realisatie van een Watertappunt van Waterleiding Maatschappij Limburg.
De website van het NMC krijgt een nieuwe domeinnaam en wordt vernieuwd.

 

Het Jaarverslag 2016 vindt u hier.

De dagelijkse gang van zaken wordt uitgevoerd door drie medewerkers: de coördinator (0,6 fte), de educatief medewerkster (0,5 fte) en de beheerder.
Activiteiten worden opgezet en uitgevoerd in samenwerking met IVN Weert e.o., Geologische Vereniging Mente et Malleo, Vereniging Natuurmonumenten, Stichting het Limburgs Landschap, Waterschap Peel en Maasvallei, Imkervereniging St. Ambrosius en heel veel, bijna 100, vrijwilligers.

Het gebouw wordt gebruikt door verschillende groene verenigingen uit Weert.

 

Contactinformatie

Adres (kaart)
Natuur- en Milieucentrum De IJzeren Man
Geurtsvenweg 4
6006 SN Weert

Telefoonnummer
+31 (0)495 – 52 48 93

Coördinator Jet Joris
j.joris@nmcweert.nl
Beheerder Jo Sentjens
info@nmcweert.nl
Educatief medewerkster Anja Akkermans
a.akkermans@nmcweert.nl